БУУ: 2025-жылы куралдуу жаңжалдарда балдар эң оор укук бузууларга кабылышты

2025-жылы куралдуу жаңжал жүрүп жаткан аймактарда, анын ичинде Конго Демократиялык Республикасы, Газа тилкеси, Гаити, Мьянма, Нигерия, Сомали, Судан жана Украинада балдар адам чыдагыс укук бузуулардын курмандыгы болушту. Бул фактылар Бириккен Улуттар Уюму тарабынан документтештирилген.

Ошол эле учурда, 2024-жыл БУУнун "Балдар жана куралдуу жаңжалдар" боюнча мандаты иштеп келе жаткан дээрлик 30 жыл ичиндеги эң оор жыл катары таанылган. Дал ошол жылы балдардын укуктарына байланыштуу эң көп олуттуу мыйзам бузуулар катталган.

"Бул коркунучтуу көрсөткүчтөр көнүмүш көрүнүшкө айланбашы керек"

БУУнун балдар жана куралдуу жаңжалдар боюнча атайын өкүлү Ванесса Фрейзер Жаңы жыл алдындагы кайрылуусунда бул жагдайга өзгөчө тынчсыздануусун билдирди.

"Биз бул коркунучтуу сандар жаңы нормага айланышына жол бере албайбыз",- деди ал.

Анын айтымында, 2026-жылы кризистик аймактардагы балдардын абалын жакшыртуу үчүн чечкиндүү жана ырааттуу аракеттер зарыл.

Балдарды коргоо — эл аралык укуктун талабы

Ванесса Фрейзер балдарды куралдуу жаңжал шартында коргоо моралдык же саясий тандоо гана эмес, эл аралык укуктун түздөн-түз талабы экенин баса белгиледи. Балдардын укуктарын бузуу айрым учурларда согуш кылмыштары катары бааланышы мүмкүн.

Каржылоону сактоо жана тынчтыкка инвестиция салуу зарыл

БУУнун атайын өкүлү мамлекеттерди балдарды коргоо боюнча программаларды каржылоону сактоого жана күчөтүүгө чакырды. Анын айтымында, мониторинг жүргүзүү, отчёт берүү, ыкчам чара көрүү жана адилеттүүлүктү камсыз кылуу түздөн-түз ушул колдоого көз каранды.

Ошондой эле ал тынчтыкты куруу, жаңжалдардын алдын алуу жана узак мөөнөттүү калыбына келтирүү иштерине инвестиция салуунун маанилүүлүгүн белгиледи.

Балдардын балалыкка болгон укугу сакталышы керек

Ванесса Фрейзер бардык куралдуу жаңжал тараптарын эл аралык гуманитардык укуктун нормаларын сактоого, мыйзам бузууларды токтотууга жана күнөөлүүлөрдү жоопкерчиликке тартууга чакырды.

Анын сөзү боюнча, Балдардын укуктары жөнүндө конвенцияда жана балдардын куралдуу жаңжалдарга катышуусу боюнча факультативдик протоколдо берилген убадалар толук аткарылышы керек. Алардын ичинде ар бир баланын жашоого, өнүгүүгө жана үнү угулууга болгон укугу — башкача айтканда, балалыкка болгон укугу бар.