Ирандан катуу эскертүү: АКШ менен Израилге жооп кайтаруу коркунучу

Иран парламентинин билдирүүсү

Иранга кол салуу болгон учурда Израил жана Жакынкы Чыгыштагы АКШнын аскердик базалары мыйзамдуу бутага айланат. Мындай билдирүүнү жекшемби күнү, 11-январда Иран парламентинин төрагасы Мохаммад-Багер Галибаф жасады. Бул тууралуу чет элдик басылмалар жазышууда.

Парламент депутаттарына кайрылып жатып Галибаф АКШ тараптан аскердик сокку урулса, Израил менен катар АКШнын аскердик жана деңиз объекттери Иран үчүн мыйзамдуу максат болорун баса белгиледи. Анын сөзү Ирандын мамлекеттик телеканалынан түз эфирде көрсөтүлдү.

АКШ менен Израилди айыптоо

Галибаф өз сөзүндө АКШ менен Израилди Ирандагы массалык нааразычылык акциялары маалында оппозициячыл күчтөрдү колдоп жатат деп айыптады. Анын айтымында, тышкы күчтөр өлкөдөгү ички абалды туруксуздаштырууга аракет кылышууда.

"Биз террористтер менен согушуп жатабыз",- деди Иран парламентинин төрагасы.

Ал ошондой эле 12 күндүк согуш маалында Ирандын каршылаштары ички террористтик топторду пайдаланууну көздөгөнүн, бирок анда бул аракет ишке ашпай калганын эске салды. Азыр болсо, анын айтуусунда, бул план кайрадан ишке киргизилүүдө.

Парламенттеги маанай жана антиамерикалык ураандар

Маалыматка ылайык, Галибафтын билдирүүсү учурунда айрым ирандык депутаттар парламент залында антиамерикалык ураандарды кыйкырып чыгышкан. Бул жагдай өлкө ичиндеги жана эл аралык деңгээлдеги чыңалуунун жогору экенин айгинелейт.

Трамптын Иранга эскертүүсү

Мындан үч күн мурда, 9-январда АКШ президенти Дональд Трамп Иран жетекчилигине катуу эскертүү жасаган. Ал эгерде нааразычылык акциялары маалында адамдар каза боло баштаса, АКШ кийлигишерин билдирген.

"Биз кырдаалды кылдат байкап жатабыз. Эгер алар мурдагыдай эле адамдарды өлтүрө баштаса, биз кийлигишебиз. Биз аларды эң оор жеринен катуу урабыз",- деген Трамп Ак үйдө сүйлөп жатып.

10-январда болсо АКШ президенти Ирандагы нааразычылык акцияларына катышып жаткандарга "жардам берүүгө" даяр экенин билдирген.

Реза Пехлевинин чакырыгы

Ошол эле күнү Ирандын 1979-жылы тактан кулатылган шахынын уулу Реза Пехлеви социалдык тармактагы Х платформасында ирандыктарга кайрылган видео жарыялады. Ал элди жалпы иш таштоого чакырып, нааразычылык акцияларынын максаты катары стратегиялык маанидеги көчөлөрдү жана объекттерди басып алуу жана көзөмөлдөө зарылдыгын белгиледи.

Буга чейин Реза Пехлеви АКШ президенти Дональд Трампты Ирандагы кырдаалга кийлигишүүгө чакырганы да маалым болгон.

8-январдагы баш аламандык

8-январда Тегеранда кырдаал кескин курчуп, массалык баш аламандык орун алган. Маалыматтарга караганда, нааразычылык акциялары маалында ондогон автобустар жана "Тез жардам" унаалары өрттөлүп, 24 турак жай, 25 мечит, эки оорукана, 26 банк жана башка мамлекеттик жана коомдук имараттар талкаланды.

Курмандыктар жана кармалгандар

АКШда жайгашкан Human Rights Activist News Agency агенттигинин 10-январга карата маалыматына ылайык, Ирандагы нааразычылык акцияларынын жүрүшүндө 116 адам каза болгон. Алардын арасында 37 коопсуздук кызматкери, төрт медицина кызматкери жана бир прокурор бар. Ошондой эле 2,6 миңден ашуун адам жаракат алып, 2638 киши кармалган.

Интернетке чектөө

Нааразычылык акциялары күчөгөндөн кийин Иран бийлиги өлкө боюнча интернетке чектөө чарасын киргизди. Бул кадам маалымат агымын көзөмөлдөө жана коопсуздукту камсыз кылуу максатында жасалганы айтылууда.

Корутунду

Иран парламентинин жетекчилигинин катуу билдирүүлөрү, АКШ менен Израилдин эскертүүлөрү жана өлкө ичиндеги массалык нааразычылык акциялары Жакынкы Чыгыштагы абалды андан ары курчутууда. Эксперттер бул кырдаал дипломатиялык жол менен жөнгө салынбаса, аймакта ири саясий жана аскердик кризис жаралышы мүмкүн экенин белгилешет.