Түштүк Кореядагы саясий кризис: Юн Сок Ёль эмне үчүн 5 жылга соттолду?

Мурдагы президентке чыккан тарыхый өкүм

Түштүк Кореяда саясий тарыхта буга чейин болбогон окуя катталды. Сеулдун Борбордук райондук соту өлкөнүн мурдагы президенти Юн Сок Ёлду беш жылга эркинен ажыратты. Ал 2024-жылдын декабрында аскердик абал киргизүүгө байланышкан бир катар мыйзам бузуу иштерине айыпталган. Бул - Түштүк Кореянын мурдагы лидери боюнча чыккан алгачкы сот өкүмү.

Айыптардын маңызы: Аскердик абал жана мыйзам бузуу

Соттун чечимине ылайык, Юн Сок Ёл 2024-жылдын декабрында өлкөдө аскердик абал киргизүү менен байланышкан аракеттери үчүн күнөөлүү деп табылды. Ага коюлган негизги айыптардын бири - камакка алынуусуна тоскоолдук жаратуу болду.

Юн Сок Ёл өзүнө коюлган айыптарды четке кагып, тиешелүү тергөө органдарынын анын ишин иликтөөгө укугу жок экенин билдирип келген. Бирок сот тергөө мыйзам чегинде жүргүзүлгөнүн жана бардык ордерлер жарактуу болгонун белгиледи.

Айыптоо тарабы эмнени талап кылган?

Korea Herald басылмасынын маалыматына караганда, айыптоочу тарап мурдагы президент үчүн жалпысынан 10 жыл түрмө жазасын сураган. Алар жаза мөөнөтүн төмөнкүдөй бөлүштүрүүнү сунуштаган:

• камакка алынууга каршылык көрсөткөнү үчүн - 5 жыл;
• аскердик абал тууралуу жарлыкты кийинчерээк кайра карап чыгууга аракет кылганы үчүн - 2 жыл;
• Министрлер кабинетинин укуктарын бузганы, чет элдик маалымат каражаттарына жалган маалымат таратканы жана далилдерди жок кылганы үчүн - 3 жыл.

Бирок сот акыркы чечимде аны 5 жылга эркинен ажыратуу менен чектелди.

Камакка алуу аракети жана президенттик күзөт

2025-жылдын январь айынын башында жогорку кызмат адамдарына каршы коррупциялык иштерди иликтөө башкармалыгы (CIO) Юн Сок Ёлду камакка алууга аракет кылган. Ал мамлекеттик чыккынчылык жана козголоң иши боюнча үч жолу суракка келүүдөн баш тарткан.

Сот камакка алуу жана тинтүү боюнча ордер чыгарганына карабастан, президенттик күзөт кызматы менен болгон бир нече сааттык тирешүүдөн кийин тергөөчүлөр убактылуу артка чегинүүгө аргасыз болушкан. Кийинчерээк Юн Сок Ёл баары бир камакка алынган.

Сегиз берене жана алдыдагы сот

Учурда Юн Сок Ёлго сегиз берене боюнча айып тагылган. Эң оор иш - козголоң уюштуруу боюнча сот процесси али алдыда.

Кийинки сот отуруму 19-февралга белгиленген. Бул иште айыптоо тарабы мурдагы президент үчүн өлүм жазасын сурап, аны бийликти сактап калуу максатында сот жана мыйзам чыгаруу бийлигин көзөмөлгө алууга аракет кылган козголоңдун уюштуруучусу катары мүнөздөдү.

Аскердик абал эмне үчүн киргизилген?

Юн Сок Ёл 2024-жылдын 3-декабрында парламенттеги оппозициялык партиялар менен курч пикир келишпестиктердин фонунда аскердик абал киргизген. Оппозиция менен бийлик келерки жылдын бюджетин кабыл алуу боюнча мунасага келе албай, мындан тышкары, бир катар жогорку кызматтагы аткаминерлерге импичмент жарыялоо демилгелери көтөрүлгөн.

Бул кадам коомчулукта жана эл аралык аренада катуу сынга алынган.

Корутунду: Демократия үчүн маанилүү сыноо

Юн Сок Ёлго чыккан сот өкүмү Түштүк Кореянын демократиялык институттары үчүн олуттуу сыноо болуп калды. Бул иш өлкөдө мыйзам үстөмдүгү президенттик кызматтан да жогору турарын көрсөттү.

Алдыдагы сот процесстери мурдагы президенттин тагдырын гана эмес, Түштүк Кореянын саясий келечегин да аныкташы мүмкүн.