Иран менен АКШ ортосундагы ядролук сүйлөшүүлөр: Жаңы этап башталабы?

Пезешкиандын чечими: Диалогго жол ачылды

Ирандын президенти Масуд Пезешкиан АКШ менен Ирандын ядролук программасы боюнча сүйлөшүүлөрдү баштоого буйрук берди. Бул тууралуу Ирандын Fars агенттиги өкмөттөгү булакка таянып маалымдады. Маалыматка ылайык, болочок сүйлөшүүлөр бир гана ядролук программа маселесин камтыйт жана башка саясий же аскердик темалар каралбайт.

Бул чечим соңку айларда күчөп жаткан эл аралык чыңалуунун фонунда кабыл алынып, Жакынкы Чыгыштагы кырдаалга олуттуу таасир этиши мүмкүн экени айтылууда.

Сүйлөшүүлөр жакынкы күндөрү башталышы мүмкүн

Tasnim агенттигинин маалыматына караганда, Тегеран менен Вашингтондун ортосундагы сүйлөшүүлөр жакынкы күндөрү эле башталышы ыктымал. Иран тараптан сүйлөшүүлөргө тышкы иштер министри Аббас Аракчи, ал эми АКШ тараптан президенттин атайын өкүлү Стив Уиткофф катышышы мүмкүн.

Учурда сүйлөшүүлөрдүн так өтүүчү жери жана убактысы аныктала элек. Бирок буга чейин Axios порталы Түркия, Египет жана Катар тараптары Анкарада жогорку деңгээлдеги жолугушууну уюштуруунун үстүндө иштеп жатышканын жазган. Маалыматка ылайык, АКШ президенти Дональд Трамптын администрациясы бир нече дипломатиялык канал аркылуу Иран менен сүйлөшүүгө даяр экенин билдирген.

Ирандын позициясы: Уран маселеси талкууланбайт

Ирандын Улуттук коопсуздук жогорку кеңешинин эл аралык маселелер боюнча катчысынын орун басары Али Багери сүйлөшүүлөрдө Ирандын байытылган ядролук материалдарын, айрыкча уранды үчүнчү өлкөлөргө өткөрүү маселеси такыр каралбай турганын билдирди.

Анын айтымында, Иран расмий өкүлдөрүндө мындай кадамга барууга эч кандай негиз жок. "Бул сүйлөшүүлөр байытылган ядролук материалдарды өткөрүү тууралуу эмес",- деп баса белгиледи Али Багери.

Трамптын кысымы жана аскердик коркутуулар

28-январда АКШнын президенти Дональд Трамп америкалык аскердик флот Ирандын жээктерине жакындап калганын билдирип, Тегеранды тез арада сүйлөшүү столуна отурууга чакырган. Ал ядролук келишимге кол коюлбаса, Иранга каршы масштабдуу сокку уруу коркунучун ачык айткан.

Мындан тышкары, Трамп өз командасына Иранга каршы тез жана чечкиндүү, бирок Жакынкы Чыгышта узакка созулган согушка алып келбеген аскердик операциялардын варианттарын даярдоону тапшырганы маалым болду.

Хаменеи: Согуш бүт чөлкөмгө жайылат

Ирандын жогорку лидери Али Хаменеи болсо АКШга катуу эскертүү жасап, Иранга жасалган кандай гана аскердик чабуул болбосун, анын кесепети бүтүндөй чөлкөмгө жайыларын билдирди. Анын айтымында, мындай кырдаал Жакынкы Чыгышта көзөмөлдөн чыккан чоң согушка алып келиши мүмкүн.

Эл аралык коомчулуктун көз карашы

Эксперттер Иран менен АКШнын сүйлөшүүлөргө кайтып келиши аймактагы чыңалууну азайтууга мүмкүнчүлүк түзүшү мүмкүн экенин белгилешет. Ошол эле учурда тараптардын позициялары өтө айырмалангандыктан, сүйлөшүүлөр оор жана узак болушу ыктымал экени айтылууда.