Стамбулдан Маскатка чейин: АКШ-Иран сүйлөшүүлөрү эмне үчүн Оманда өтөт?

Иран менен АКШнын ортосунда көптөн бери талаштуу болуп келген ядролук маселе боюнча сүйлөшүүлөр кайра жанданды. Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчинин билдирүүсүнө ылайык, эки өлкөнүн өкүлдөрү жума күнү Омандын борбору Маскат шаарында жолугушат. Бул тууралуу Al Jazeera телеканалына таянып чет элдик басылмалар жазышууда.

Сүйлөшүүлөрдүн убактысы жана орду такталды

Аббас Аракчи шаршемби күнү кечинде социалдык тармактар аркылуу сүйлөшүүлөр жума күнү эртең мененки саат 10:00дө (Гринвич убактысы боюнча 06:00) башталарын билдирди. Буга чейин жолугушуу форматы жана өтө турган жери боюнча пикир келишпестиктерден улам үзгүлтүккө учурашы мүмкүн экени айтылып келген.

Министр Омандын ортомчулук ролун өзгөчө белгилеп: "Омандык боордошторубуз бардык зарыл шарттарды түзүп бергени үчүн ыраазычылык билдирем",- деп жазды.

Ак үй да ырастоо берди

Маалыматты АКШнын Ак үйү да тастыктады, бирок жолугушуунун так ордун атаган жок. Ак үйдүн басма сөз катчысы Керолайн Ливиттин айтымында, Иран менен сүйлөшүүлөр ушул жуманын аягында өтөт.

Анын сөзүнө караганда, АКШнын президенти Дональд Трамп ар дайым дипломатиялык жолду биринчи орунга коёт, бирок мындай ыкма эки тараптан тең конкреттүү кадамдарды талап кылат.

Ошондой эле Вашингтон сүйлөшүүлөр Түркияда эмес, дал Оманда өтөрүн тактады. Бул тууралуу Associated Press агенттиги Ак үйдөгү өкүлгө таянып жазды. Алгач жолугушуу Стамбул шаарында, Жакынкы Чыгыштын бир катар өлкөлөрү байкоочу катары катышкан форматта өтмөк.

Ирандын позициясы: “Тең укуктуу диалог”

Иран президенти Масуд Пезешкиан буга чейин тышкы иштер министрине "адилеттүү жана тең укуктуу сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү" тапшырмасын берген. Бул Тегерандын сүйлөшүүлөргө формалдуу эмес, бирок принципиалдуу позиция менен келерин көрсөтөт.

Ортомчулар сунуштаган негизги шарттар

Al Jazeera телеканалына сүйлөшүүлөрдүн жүрүшү менен тааныш эки булак билдиргендей, Катар, Түркия жана Египеттин ортомчулары АКШ менен Иранга атайын рамкалык документ сунушташкан.

Аталган документте бир нече маанилүү пункттар бар:

• Ирандын уран байытуу көлөмүн олуттуу кыскартуу милдеттенмеси;
• Баллистикалык ракеталарды колдонууга чектөөлөр;
• Ирандын аймактагы союздаш күчтөрүн куралдандыруусун токтотуу же чектөө маселеси.

Бул шарттар Вашингтон үчүн өзгөчө маанилүү экени айтылууда.

Алдыңкы сүйлөшүүлөрдүн тагдыры кандай болот?

Эске салсак, 4-февралда АКШ Иранга сүйлөшүүлөрдүн ордун жана форматын өзгөртүү талабына макул болбой турганын билдирген. Ошого карабастан, тараптар акыркы чечимге келип, жолугушууну Оманда өткөрүүгө макулдашты.

Эксперттердин пикиринде, бул сүйлөшүүлөр ядролук келишимди кайра жандандырууда маанилүү кадам болушу мүмкүн. Бирок тараптардын ортосунда ишеним али толук калыптана элек болгондуктан натыйжа кандай болору азырынча белгисиз.

Бирок бир нерсе айкын: дипломатиялык диалог кайрадан жанданды, ал эми Оман бул жолу да Жакынкы Чыгыштагы татаал сүйлөшүүлөрдө негизги аянтчага айланды.