Иранда Моджтаба Хаменеи жаңы жогорку лидер болуп шайланды. Ал ким?

Ирандын жогорку диний жетекчилиги өлкөнүн жаңы жогорку лидерин шайлады. Шиит динчилердин 88 өкүлүнөн турган кеңештин чечими менен Можтаба Хаменеи Ирандын жаңы жогорку лидери болуп дайындалды. Ал буга чейин каза болгон мурдагы жогорку лидер Али Хаменеинин уулу болуп саналат.

Ал ким?

56 жаштагы Можтаба Хаменеи 1969-жылы Мешхед шаарында төрөлгөн. Бул шаар Ирандагы маанилүү диний борборлордун бири болуп эсептелет. Ал Иранда 1979-жылы түзүлгөн Иран ислам революциясына чейин болжол менен он жыл мурда жарык дүйнөгө келген.

Жаш кезинде Можтаба Хаменеи диний билим алуудан тышкары, аскердик кызматка да катышкан. Ал 1987-жылы исламдык куралдуу күчтөрдүн катарына кошулуп, Иран‑Ирак согушу аяктап жаткан мезгилде кызмат өтөгөн. Бул согуш Иран тарыхындагы эң узак жана оор куралдуу кагылыштардын бири катары белгилүү.

1989-жылы анын атасы Али Хаменеи Ирандын жогорку лидери болуп дайындалып, бул кызматта мурда турган Рухолла Хомейнинин ордун баскан. Ошондон кийин Можтаба диний билим алууну улантып, Кум шаарындагы диний семинарияларда окуп жана сабак берип жүргөн. Ал диний чөйрөдөгү таасирдүү адамдар менен байланыш түзүп, алардын арасында кадыр-баркка ээ болгон.

Көмүскөдө саясий процесстерге катышып...

2004-жылы Можтаба Хаменеи Иран парламентинин мурдагы төрагасы Голям-Али Адельдин кызына үйлөнгөн. Ошентсе да ал көп жылдар бою коомчулукка анча белгилүү эмес фигура бойдон калып, негизинен саясий процесстерге көмүскөдө катышып келген.

2005-жылы Иранда консервативдүү саясатчы Махмуд Ахмадинежад президент болуп шайланганда, айрым реформаторлор Можтаба Хаменеи анын жеңишине көмөктөшкөн деп айыпташкан. Ошол учурда саясатчы Мехди Карруби аны "шайлоого кийлигишти" деп сынга алган. Бирок Али Хаменеи уулун коргоп, анын өз алдынча саясий салмагы бар экенин билдирген.

Эксперттердин айтымында, Можтаба Хаменеи узак убакыттан бери Ирандын күч түзүмдөрү, айрыкча Ислам революциясынын сакчылар корпусу менен тыгыз байланышта болуп келген. Ал катуу консервативдүү саясий багытты колдой турганы менен белгилүү.

АКШ салган санция...

2019-жылы АКШ Можтаба Хаменеиге каршы санкция киргизген. Ошол эле учурда айрым эл аралык маалымат каражаттары анын ири инвестициялык активдерге жана чет өлкөдөгү банк эсептерине ээ экенин жазып чыгышкан.

Анын ролу Иран коомчулугунда көптөн бери талкуу жаратып келет. Сынчылар өлкөдө бийлик мураска өтүп жаткандай көрүнүш бар экенин айтып келишкен. Ошентсе да азыркы чечим менен Можтаба Хаменеи Ирандын эң жогорку саясий жана диний жетекчиси болуп калды.

Акыркы маалыматтарга караганда, соңку аскердик соккулар учурунда анын үй-бүлөсүндө да жоготуулар болгон. Иран өкмөтү аба соккуларынын кесепетинен анын апасы, жубайы жана уулу каза болгонун билдирген.

Ирандын жогорку лидери Али Хаменеи 28-февралда АКШ менен Израилдин аба соккуларынан каза болгон. Маркум менен коштошуу аземи 4-март күнү башталып, үч күнгө созулду.